A B C D F G H I J K L M N O P R S T U W Z Ć Ł Ś Ż
Nadolski Bronisław
prof. ur. 7.04.1903 we Lwowie. Historyk literatury. Studiował filologię polską i klasyczną na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza. Nauczyciel gimnazjalny we Lwowie. Współpracownik Polskiej Akademii Umiejętności od 1934. Redaktor czasopisma „Orlęta” (1936-1937). Sekretarz Zarządu Głównego Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza. W latach 1945-1950 dyrektor liceum w Łańcucie. Od 1950 profesor uniwersytetu im. M. Kopernika w Toruniu, od 1965 - także Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku. Studia syntetyczne, m.in. Kierunki rozwojowe dziejopisarstwa staropolskiego (1938), Poezja polsko-łacińska w dobie odrodzenia (tom 4 zbioru Odrodzenie w Polsce 1956), zbiór materiałów Jan Kochanowski. Życie-twórczość-epoka (1960), prace o życiu literacko-kulturalnym Polski północnej, np. Ze studiów nad życiem literackim i kulturą umysłową na Pomorzu w XVI i XVII w. (1969). Zmarł 29.12.1986 r. w Toruniu.

portalwiedzy.onet.pl
Napiraj Maria (Marianna) s. Damazja
ur. 24.07.1911 r. w Kaliszanach k. Opatowa. Córka Izydora Napiraj i Marianny Olak. Miała brata bliźniaka Jana i czterech braci Franciszka, Stanisława Antoniego, Wojciecha, Józefa oraz cztery siostry Katarzynę, Stefanię Zofię, Reginę Antoninę, Anielę. Na chrzcie w dniu urodzin w parafii Wojciechowice nadano jej imię Maria, ale w księdze urodzeń została zapisana jako Marianna. Prawdopodobnie też omyłkowo zapisywano jej nazwisko - Napieraj. Gdy wstąpiła 15.03.1929 r. do Zgromadzenia Sióstr Służebniczek w Dębicy przyjęła imię zakonne Damazja, które z języka greckiego można przetłumaczyć jako „łagodna". Obłóczyny 7.12.1929 r. zakończyły okres jej nowicjatu. Złożyła śluby czasowe 8.12.1930 r. oraz śluby wieczyste 26.04.1939 r. Latem 1939 r. została skierowana na pierwszą placówkę do Żołyni. Pracowała w ochronce, którą kierowała siostra Zyta Kmiecik. Po wybuchu II wojny światowej włączyła się w działalność konspiracyjną. Nastąpiło to prawdopodobnie pod wpływem siostry przełożonej i ks. Piotra Niedziałka proboszcza parafii Żołynia, wcześniej już zaangażowanych w ruch oporu. Oboje namawiali ją, by pomagała ratować aresztowanych Polaków z więzień i obozów niemieckiego okupanta. Jej zakres działań poszerzył się, gdy w drugiej połowie 1941 r., gdy w powiecie jarosławskim pojawił się jej kuzyn Zygmunt Stochell, niemiecki oficer Wehrmachtu, mający znaczne wpływy i możliwości oddziaływania na władze okupacyjne. Podpisała volkslistę. Dzięki temu zyskiwała przywileje dostępne tylko dla Niemców. Bez narażania się na szczegółowe kontrole niemieckich patroli mogła swobodnie się przemieszczać. Podróżowała często do Krakowa i Lwowa. I tylko nieliczni wiedzieli, że była kurierką krakowskiego okręgu Armii Krajowej. Przewoziła meldunki, raporty, ale nierzadko jej koszyk z żywnością „dla sióstr” krył też broń, zapalniki albo granaty. W Krakowie nierzadko odwiedzała siedzibę Gestapo na Montelupich. Tam starała się o zwolnienie aresztowanych Polaków, tych, których nie mogła uratować bezpośrednio w Łańcucie czy Jarosławiu. Działania te ułatwiała jej znajomość języka niemieckiego, chociaż informacje o perfekcyjnym władaniu przez nią mową okupantów wydają się przesadzone. Jesienią 1942 r. włączyła się w obronę ks. Józefa Łacha oskarżonego przez Gestapo o współpracę z partyzantką. W wielkanocną niedzielę 1943 r. uratowała zebranych w żołyńskim kościele przed zemstą Niemców za napad partyzantów na miejscowy posterunek policji. Podczas pacyfikacji 04.06.1943r. pomagała chronić się zagrożonym, w stodole ukryła Józefa Busztę. Jej pertraktacje z Franzem Schmidtem z pewnością ograniczyły tragiczne skutki niemieckiej obławy. Uczestnicy tamtych wydarzeń po latach wspominali: „Niemcy nie przeprowadzili u nas rewizji zbyt szczegółowo, bo siostra Damazja z ochronki powiedziała im, że ojciec pojechał do Jarosławia” (Jan Kochman). „Pewnego razu, gdy Niemcy urządzili łapankę wśród miejscowej ludności, siostra leżała chora. Pobiegliśmy do niej z zapytaniem, co mamy robić. Ona zaś kazała owijać mężczyzn słomą i sianem i rzucać krowom do żłobu. Kiedy tak leżałem owinięty w żłobie, nie wiedziałem, kogo się więcej bać - krowy czy Niemców?” (Władysław Wawrzaszek). W rzeczywistości ojciec Jan Kochmana ukrywał się na strychu domu. Wawrzaszka Niemcy nie znaleźli, choć niewiele brakowało. Do osadzonych w obozie w Puszkowie jeździła z paczkami. Równocześnie starała się o ich zwolnienie. Opuścili obóz w listopadzie 1943 r. Jeden z nich, Bronisław Fus, opowiadał: „Mimo wszystko byliśmy spokojni, bo wiedzieliśmy że ten anioł opiekuńczy będzie interweniował za nami”. Dzięki jego wstawiennictwu w Jarosławiu został wypuszczony z aresztu lekarz żołyńskiej gminy Leopold Feller. Także dzięki siostrze, po sierpniowym napadzie oddziału „Iskry” na Urząd Gminy w Żołyni, mieszkańców nie spotkały represje. To tylko przykłady, większość dokonań siostry Damazji na tym polu pozostaje jednak owiana tajemnicą. W lipcu 1944 r., krótko przed wkroczeniem do Żołyni wojsk radzieckich, wyjechała do klasztoru w Dębicy. Kiedy 23.08.1944 r. Rosjanie wyparli Niemców z tego miasta, NKWD natychmiast ją odnalazło. Po przesłuchaniu, na które poszła po długiej i gorącej modlitwie, została zwolniona. Wróciła do żołyńskiej ochronki. Ale organizm wyczerpany trudami okupacyjnego życia i dającą się coraz bardziej we znaki gruźlicą odmówił posłuszeństwa. Zmarła 27.02.1946 r. i została pochowana na żołyńskim cmentarzu. W mrocznych latach okupacji dla wielu ludzi była prawdziwym i często jedynym światłe nadziei. Niosła pomoc tym, których uratowanie wydawało się nie możliwe. Nie wahała się narażać swego zdrowia i życia dla innych Damazja-łagodna-służebniczka-anioł. Siostra Agnieszka Michna, niepokalanka, w książce Siostry zakonne - ofiary zbrodni nacjonalistów ukraińskich napisała: „Przykładem ofiarności wobec drugiego człowieka niech będzie postać siostry Damazji Napiraj - służebniczki dębickiej, pracującej w Żołyni (diecezja przemyska). Siostra Damazja była kurierką AK dla okręgu Kraków. W jarosławskim Gestapo pracował jej kuzyn, major Zygmunt Stochell. Dzięki jego pomocy i swojej odwadze siostra Damazja uratowała życie wielu ludziom”. Stanisław Dziurzyński przemawiający nad trumną zakonnicy powiedział: „w tej trumnie [...] leży osoba, którą Opatrzność wybrała, aby wśród straszliwych losów wojny […] stała się aniołem wybawicielem dla setek ludzi rozsianych po całej Polsce, a dla nas, dla Żołyni - aniołem opiekuńczym”. Oprócz odnowionego nagrobka na cmentarzu, została upamiętniona na tablicy w kościele w Żołyni, a 28.02.2026 r. w tej miejscowości odsłonięto jej pomnik przy ul. Raki 303.

oprac. R. Kochman w oparciu publikację Waldemara Ostrowskiego „Siostra i Generał” w „Historie zapomniane z Żołyni i okolic”, Żołynia 2025.
Naróg Stanisław
art. rzemieślnik ur. 08.07.1922 r. w Brzózie Stadnickiej. (pow. łańcucki). Prowadził własne gospodarstwo rolne, a dodatkowo wykonywał tradycyjne drewniane za-bawki, charakterystyczne dla całego regionu. Z czasem jednak zaczął eksperymentować, w jego twórczości pojawiły się nowe wzory, ciekawe innowacje techniczne, charakterystyczne tylko dla jego zabawek. Nawiązał współpracę z „Cepelią”, która zatwierdziła kilka nowych wzorów zabawek jego autorstwa. Był laureatem wielu prestiżowych nagród i wyróżnień. Jego prace zobaczyć można w wielu muzeach w kraju i za granicą, jak i u prywatnych kolekcjonerów np. w Muzeum Etnograficznym w Toruniu, w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, w Muzeum Zabawek w Norymberdze, w Muzeum Etnograficznym w Krakowie. Zmarł 10. 03. 1998 r. i spoczywa na żołyńskim cmentarzu.

„Fakty i Realia” nr 5, marzec 1999 r.
Nawojski Józef
ur. 08.02.1940 r. w Albigowej (pow. łańcucki). Syn Stanisława i Marii z d. Sroka. Uczęszczając do LO w Łańcucie zaczął kształcenie muzyczne w klasie trąbki w Państwowym Ognisku Muzycznym w Łańcucie. Po zdaniu matury i ukończeniu ogniska w 1957 r. został zatrudniony w macierzystej szkole jako nauczyciel tego instrumentu. Kontynuował naukę w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w Rzeszowie. W l. 1963-1968 był studentem Wychowania Muzycznego w Akademii Muzycznej w Krakowie, a w 1968 r. zdał egzamin na trzeci rok Wydziału Instrumentalnego AM w Krakowie, który ukończył z wyróżnieniem w 1970 r. W l. 1965-2005 pracował w Państwowej Szkole Muzycznej w Rzeszowie. Od 1965 r. był dyrektorem Ogniska Muzy-cznego w Łańcucie przekształconego za jego staraniem w 1968 r. w Pań-stwową Szkołę Muzyczne I stopnia. Dał początek Ogólnopolskim Prze-słuchaniom Zespołów Kameralnych Instrumentów Smyczkowych. W 1974 r. rozpoczął pracę jako instrumentalista w Filharmonii Rzeszowskiej. Grał w orkiestrze symfonicznej, kwartecie dętym, a także współpracował z zespołami ludowymi: Połoniny, Bandoska, Lasowiacy i Resovia Saltans. Udzielał się także w orkiestrach dętych i big bandzie przy WDK w Rze-szowie. W l. 1980-2000 pełnił funkcję kierownika sekcji instrumentów dętych blaszanych, akordeonu i perkusji w Zespole Szkół Muzycznych nr 1 w Rzeszowie. Z uwagi na osiągnięcia i długoletnie doświadczenie został konsultantem Centrum Edukacji Artystycznej w zakresie gry na trąbce. Jest także ekspertem Ministerstwa Edukacji Narodowej do spraw instru-mentów dętych blaszanych. Uczestniczy w pracach licznych komisji kwalifikacyjnych dla nauczycieli, studentów oraz w jury konkursów makroregionalnych i ogólnopolskich. Posiada tytuł Honorowego Profesora Oświaty. Obecnie jest nauczycielem klasy trąbki Szkoły Muzycznej II stopnia Towarzystwa Muzycznego w Łańcucie.

oprac. Alina Szpunar
Nawrocka Aleksandra
dr ur. w 1923 r. we Lwowie. Z domu Klementowska. Była zarówno wspaniałym lekarzem, związana z kawalerią, a w szczególności z 14. Pułkiem Ułanów Jazłowieckich. Od lat 50 - tych mieszkała w Londynie. Pracowała w organizacjach polonijnych, była duszą towarzystwa. Po raz pierwszy przyjechała z mężem do Grudziądza w 1989 r. na I Zjazd Kawalerzystów II RP. Przez wiele lat towarzyszyła mężowi w tych podróżach. Sama świetnie znała historię wielu pułków kawalerii, uczestniczyła także we wszystkich świętach pułkowych 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich, a także 10. PSK w Łańcucie. Od 1991 roku była członkiem Fundacji na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej w Grudziądzu. Po śmieci męża działała w zarządzie londyńskiego Koła Pułkowego. Zmarła w Warszawie 7.08.2005 r. i pochowana została w Łańcucie.

www.cwk.grudziądz.pl
Nawrocki Jerzy
ppłk. rez. ur. 15.11.1918 r. w Łańcucie. Absolwent Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu w 1939 r. Oficer 9. Pułku Ułanów Małopolskich i 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., w 1. Dywizji Pancernej (1944 -1945r.). Wieloletni prezes londyńskiego Koła 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich, honorowy prezes Rodziny Jazłowieckiej w Polsce, oddany tradycji kawalerii polskiej. Odznaczony był Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Medalem Wojska Polskiego, Krzyżem 1. Dywizji Pancernej oraz innymi odznaczeniami polskimi i zagranicznymi. Był od początku powstania Fundacji na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej w Grudziądzu członkiem jej Rady. Zmarł 14.05.2002 r. w Londynie, a został pochowany w Łańcucie.

www.cwk.grudziądz.pl
Nicpoń Józef
bryg. mgr inż. ur. 23.08.1964 r. w Grodzisku Dolnym (pow. leżajski). Mieszkał w Zmysłówce. W 1983 r. ukończył LO w Leżajsku. W l. 1983-1988 studiował w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie. W l. 1988-1990 pracował na stanowisku oficera ds. operacyjnych w Komendzie Rejo-nowej Straży Pożarnych w Rzeszowie. Od 1990 r. przeniesiony został do Komendy Rejonowej Straży Pożarnych w Leżajsku na stanowisko oficera ds. kadrowo-administracyjnych i kwatermistrzowskich. Następnie pełnił funkcję zastępcy Komendanta Rejonowego, dowódcy Jednostki Ratowniczo-Gasniczej Państwowej Straży Pożarnej w Leżajsku. Z dowódcy JRG PSP został powołany na za-stępcę Komendanta Powiatowego PSP w Leżajsku. Z dniem 1 lutego 2006 r. został powołany na stanowisko Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Łańcucie. Strażakami łań-cuckimi dowodził do 2009 r. kiedy przeszedł na emeryturę. Zdobytą wiedzę, doświadczenie życiowe podczas umiejętnie potrafił przekazać młodym. Praca, codzienna służba dla drugiego przynosiłam ogromna satysfakcję i była zauważana przez przełożonych. Otrzymał wiele medali korporacyjnych i resortowych. Największą nagrodą było jednak było naj-prostsze słowo dziękuję.

oprac. J. Rzepka wg „Autobiogram” J. Nicpoń – 2014 r.
Niemczak Stanisław
ur. 22.09.1930 r. w Markowej. Syn Józefa i Marii z domu Szpytma. Był najstarszy z czwórki rodzeństwa. Jego rodzice zajmowali się prowadzeniem gospodarstwa rodzinnego, które stanowiło jedyne źródło utrzymania. Po ukończeniu w 1944 r. Szkoły Powszechnej w Markowej uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. Henryka Sienkiewicza w Łańcucie. Po zdaniu matury w 1949 r. podjął studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie w 1953 r. uzyskał dyplom inżyniera rolnictwa. Po studiach na podstawie nakazu pracy został zatrudniony w Państwowym Ośrodku Maszynowym w Woli Małej na stanowisku st. agronoma. Po reaktywowaniu Kółek Rolniczych od 1957 r. pracował w Powiatowym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych Łańcucie jako agronom powiatowy, skąd po paru latach pracy przeszedł do Centrali Nasiennej w Rzeszowie na stanowisko kierownika działu plantacji. Dział ten zajmował się kontraktacją i skupem nasion traw i innych roślin kwalifikowanych. Działalność tej instytucji cieszyła się prestiżem wśród rolników, ponieważ prowadziła szeroką działalność szkoleniową w zakresie nawożenia i agrotechniki upraw nasiennych co dawało rolnikom wyższe dochody i wzrost zamożności. W 1968 r. przeszedł do sektora Państwowych Gospodarstw Rolnych. Pracował w PGR Adamówka k. Sieniowy jako dyrektor. Przejął gospodarstwo zaniedbane i niedoinwestowanie. Stawiał na konieczność inwestowania, pozyskując odpowiednie środki finansowe na ten cel. Pojawiły się takie inwestycje jak budownictwo inwentarzowe i mieszkaniowe oraz zaplecze warsztatowe, a także potrzebne maszyny rolnicze. Dzięki jego zaangażowaniu i umiejętności zarządzania w krótkim czasie nastąpił znaczny postęp i wzrost plonów oraz wyników finansowych. Od 1984 r. do przejścia na emeryturę w 1991 r. pracował jako zastępca dyrektora w Stacji Hodowli i Unasieniania Zwierząt w Przeworsku. Za wieloletnią pracę na rzecz rolnictwa otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi, Odznakę Zasłużony dla Województwa Rzeszowskiego i Odznakę Zasłużony dla Województwa Przemyskiego oraz Odznakę Zasłużony Pracownik Rolnictwa. Był jednym z pierwszych, którzy po latach milczenia przypomnieli o tragedii, jaka spotkała rodzinę Józefa i Wiktorii Ulmów z Markowej, którzy 24.03.1944 r. razem z szóstką dzieci zostali zamordowani przez Niemców w odwecie za ukrywanie Żydów. W 1993 r. zapoczątkował proces przywrócenia ich pamięci, składając wniosek do Głównej Komisji Badania Zbrodni na Narodzie Polskim w sprawie uhonorowania pośmiertnie rodziny Józefa i Wiktorii Ulma Medalem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Medal został przyznany 13.09.1995 r. przez Instytut Pamięci Narodowej Yad Waschem w Jerozolimie. Przyznanie Medalu zostało upublicznione napisem na ich grobie na cmentarzu w Markowej, co wywołało zainteresowanie tą niezwykłą historią zarówno miejscową społeczność, władze gminy, miejscowego proboszcza oraz historyków IPN. W sprawie rodziny Umów wielokrotnie wypowiadał się w TVP i prasie ujawniając nieznane fakty z ich życia jako bliski członek tej rodziny. Dla Skansenu w Markowej opracował i przekazał kilka biografii Markowian, którzy zostali odznaczeni Orderami Wojennymi Virtuti Militari za bohaterską walkę o Polskę, a niektórzy z nich zginęli w wojnie polsko-bolszewickiej czy II wojnie światowej. Jest autorem kilku biogramów w Słowniku Biograficznym Powiatu Łańcuckiego. Mieszka w Łańcucie.

opr. D. Dalska
Niemiec Władysław
ur. 23.06.1924 r. w Żołyni (pow. łańcucki). Syn Józefa i Teresy. Ukończył Męską Szkołę Podstawowa w Żołyni. Mieszkał z rodzicami prowadząc najpierw wspólnie z nimi, a następnie samodzielnie, gospodarstwo rolne. Udzielał się społecznie na terenie gminy. Działał w Kółku Rolniczym, Kasie Spółdzielczej, Gminnej Spółdzielni, w Banku i w Komitecie Elektryfikacji Wsi. Od 1960 r. był członkiem Wojewódzkiego Zrzeszenia Plantatorów Roślin Włóknistych. W 1985 r. został przewodniczącym GKR Polskiego Zrzeszenia Plantatorów Roślin Włóknistych w Warszawie. Należał do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, działając w zarządzie gminy i w zarządzie województwa rzeszowskiego. W l. 1973 – 1981 był radnym, Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. 26 maja 1978 r. został posłem na sejm PRL (IV kadencji). 30 października 1974 r. uchwałą Rady Państwa został odznaczony Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 r., 26 listopada 1975 r. Złotym Krzyżem Zasługi, a 12 października 1983 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 23.09.1997 r., cały czas żył i pracował w rodzinnej Żołyni.

Źródło: „Fakty i Realia” nr 35 wrzesień 2001
Nizioł Józef
prof. dr hab. ur. 2.08.1938 r. w Krzemienicy (pow. łańcucki). Syn Franciszka i Katarzyny z d Bieleckiej. Absolwent LO w Łańcucie w 1956 r. Studia w latach 1956-1961 na Uniwersytecie Jagielońskim w Krakowie. Praca magisterska na Wydziale Mat-Fiz-Chem. UJ w 1961 r. Praca zawodowa: Katedra Zootechniki PAN i Politechnika Krakowska (PK). Doktorat na Politechnice w 1967 r. Stanowisko docenta w PK w 1972 r. habilitacja tamże. Tytuł profesora nadzwyczajnego w 1981 r. a profesora zwyczajnego w 1987 r. Praca naukowa ściśle związana z przemysłem, ponad 60 opracowań. Wyniki prac naukowych prezentowane były na licznych konferencjach krajowych i zagranicznych. Współpraca z wieloma zakładami pracy. Spore osiągnięcia w kształceniu kadr naukowych. Wypromował 21 doktorantów, opracował przeszło trzydzieści opinii habilitacyjnych. Autor wielu publikacji, artykułów i książek. Współpracował z wieloma uczelniami w kraju i za granicą. W uznaniu zasług otrzymał wiele odznaczeń i wyróżnień resortowych, przemysłowych i państwowych. W 2006 roku otrzymał tytuł Doktora Honoris Causa Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, za wybitny wkład w rozwój mechaniki, głównie teorii drgań mechanicznych oraz za wkład w rozwój kadr naukowych Akademii. Mieszka w Krakowie.

B. Karwat „Drgania w przyrodzie, technice i medycynie”. Kraków 2006 r.
Nocek Krystyna
ur. 19.09.1926 r. w Woli Dalszej (pow. łancucki). Córka Józefa Frynia i Klary z d. Sroka. Ukończyła miejscową szkołę podstawową. Od 1945 r. aktywnie włączyła się w życie społeczno-gospodarcze Woli Dalszej. Najpierw udzielała się w Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”, a następnie przez szereg lat w Kole Gospodyń Wiejskich. W latach siedemdziesiątych przez jedną kadencję była radną Powiatowej Rady Narodowej w Łańcucie, po powstaniu gmin była przez dwie kadencje radną Gminy Białobrzegi do 1986 r. Założyła i kierowała przez trzydzieści lat Zespołem Śpiewaczym „Wolanki”. Współtwórca sztuki teatralnej pt: Wesele Wolańskie”. Od paru lat członkini ZBOWiD, Związku Emerytów i Zrzeszenia Kobiet w Woli Dalszej. Wiele odznaczeń i wyróżnień m.in.: Srebrny Krzyż Zasługi w 1979 r. i Zasłużony Działacz Kultury w 1998 r.

opr. T. Skomra
Noga Józef
ps. Ryś, Słowik ur. 19.03. 1914 r. w Woli Dalszej k/ Łańcuta. Działacz ZMW „Wici” i ruchu ludowego w pow. łańcuckim. W latach 1943-1944 szef wywiadu w kom. BCh powiatu, /1944/ kierow. organizacji "Młody Las" w rzeszowskim podokręgu BCh. Poseł na Sejm w latach 1952-1956. Poseł IV kadencji 1965-1969 z ramienia ZSL. Zmarł 22.10.2008 r. i spoczywa na łańcuckim cmentarzu.

Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Warszawa, 1989, oprac. J. Rzepka,
Noga Stanisław
ur. 14.04.1878 r. w Rakszawie (pow. łańcucki). Syn Marcina i Marianny z d. Sobuś. Po zdobyciu podstawowych wiadomości w szkole w Rakszawie uczęszczał od 1891 r. do Gimnazjum w Rzeszowie. Kontynuował naukę w Państwowym Męskim Seminarium Nauczycielskim im. Stanisława Staszica w Rzeszowie, które ukończył 1897 r. Kolejno podejmował pracę nauczycielską w Brzózie Stadnickiej, Handlówce, a w 1925 r. został pierwszym kierownikiem 3 klasowej szkoły w Rakszawie. Obowiązki kierownika pełnił do 1933 r., kiedy to przeszedł na emeryturę. Władał biegle językiem niemieckim, łaciną i rosyjskim, którego nauczył się w czasie długoletniego pobytu na zesłaniu w Rosji. Z opowiadań członków rodziny wiadomo, że była to wcześniejsza emerytura, ponieważ uwzględniała lata spędzone na zesłaniu, które wówczas były liczone podwójnie. Do wybuchu wojny w 1939 r. mieszkał w Rzeszowie, następnie powrócił do Rakszawy, gdzie zamieszkał u krewnych. Zmarł 15.08.1964 r. i został pochowany na miejscowym cmentarzu w Rakszawie.

opr. Tadeusz Babiarz
Noga Łukasz
ur. w 1896 r. w Rakszawie (pow. łańcucki). Mając 18 lat rozpoczął służbę wojskową. W czasie pierwszej wojny światowej walczył pod dowództwem J. Piłsudskiego na froncie rosyjskim. Po zakończeniu wojny 1921 r. osiedlił się w Łukawcu k/Lubaczowa. W 1922 r. zawarł związek małżeński z Marią Trojnar, której rodzina wywodziła się z Rakszawy. Po 19 września 1939 r. tereny te okupowane były przez wojska sowieckie. Już w styczniu 1940 r. został aresztowany przez NKWD i osadzony w więzieniu we Lwowie, a następnie wywieziony do prac leśnych na Syberię. W 1941 r. dostał się do tworzonej przez gen. W. Andersa Armii Polskiej, z którą przebył cały jej szlak przez Irak, Iran, Palestynę. Walczył na ziemi włoskiej, m. in. wziął udział w walkach o Monte Casino. Odznaczony został Krzyżem Walecznych oraz innymi medalami polskimi i angielskimi. Po zakończeniu wojny osiadł na stałe w Anglii. Jego największym pragnieniem był powrót do wolnej ojczyzny. Zmarł w 1980 r. w Anglii i tam został pochowany.

Ocalić od zapomnienia, Rakszawa 1995 r
Nowakowski Tadeusz
kpt. ps. Sęp, ur. w 1909 r. w Rakszawie (pow. łańcucki). Syn Franciszka. W 1928 r. ukończył Gimnazjum im. H. Sienkiewicza w Łańcucie. W roku 1931 po studiach w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej został mianowany podporucznikiem. Służył m. in. w 17 pułku piechoty w Rzeszowie i w 83 pułku Strzelców Poleskich im. Romualda Traugutta w Kobryniu (30 Dywizja piechoty)skąd w stopniu kapitana w 1939 r. wyruszył na wojnę. Po walkach na granicy zachodniej brał udział w obronie Modlina. W czasie okupacji działał w Armii Krajowej i został awansowany do stopnia majora. Aresztowany w 1943 r. więziony był w więzieniu gestapo w Tarnowie, w KL Aschwitz oraz w KL Neuengamme, gdzie w styczniu 1945 r. został zamordowany. Za kampanię 1939 r. odznaczony był Krzyżem Walecznych.

Ocalić od zapomnienia, Rakszawa 1995 r.
Nycz Karol
ur. 02.12.1919 r. w Soninie (pow. łańcucki). Syn Józefa. W latach 1926 – 1931 uczęszczał do miejscowej szkoły powszechnej. Następnie w Łańcucie ukończył szóstą klasę szkoły powszechnej i gimnazjum. W 1937 r. wstąpił do 3 – letniego Państwowego Liceum Pedagogicznego w Rzeszowie. W marcu 1941 r. wstąpił w szeregi Armii Krajowej na terenie powiatu łańcuckiego. Jako żołnierz Kedywu walczył z okupantem, biorąc udział w wielu ak-cjach sabotażowych. Dyplom ukończenia Liceum Pedagogicznego uzyskał w 1945 r. W tym samym roku otrzymał nakaz pracy i podjął ją jako nauczyciel kontraktowy w Pantalowicach (pow. przeworski), a 18.07.1946 r. został przeniesiony do Publicznej Szkoły Powszechnej w Husowie. Kończy przyspieszony roczny Kurs Wychowania Fizycznego przy Studium WF Uniwersytetu Poznańskiego, oraz Kurs Przysposobienia Wojskowego w Złocińcu. Z dniem 1 września 1947 r. przenosi się na własną prośbę do Państwowego Gimnazjum i Liceum TPD w Stalowej Woli. Jest nauczycielem gimnastyki i przysposobienia wojskowego. W czerwcu 1952 r. uzyskał tytuł Dyplomowanego Wychowawcy Fizycznego, a w 1960 r. uzyskał dyplom Magistra Wychowania Fizycznego Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Był nauczycielem bardzo zaangażowanym i dużo czasu poświęcał młodzieży. Efektem Jego pracy były zwycięstwa tych drużyn i zajmowanie wysokich miejsc nie tylko w rozgrywkach woje-wódzkich, ale także poza województwem. Jeden z wychowanków Marek Karbarz, jest znany ze swoich siatkarskich sukcesów w Polsce i na stadionach świata w siatkówce. Znakomite wyniki sportowe młodzieży spowodowały przyznanie mu srebrnego i złotego Krzyża Zasługi. Za wybitne osiągnięcia w pracy dydaktycznej i wychowawczej, w 1975 r. otrzymał Nagrodę Ministra Oświaty i Wychowania stopnia drugiego. Od 01.01.1980 r. odchodzi na emeryturę. Zmarł 22.11.1987 r. i spoczywa na cmentarzu komunalnym w Stalowej Woli (N/VII/1).

oprac. J. Rzepka wg „Cmentarz Komunalny w Stalowej Woli”.
Nycz Mieczysław
ur. 16.12.1926 r. w Wysokiej (pow. łańcucki). Mając 14 lat uczył się ko-walstwa. W 1947 r. rozpoczął służbę wojskową w marynarce wojennej w Ustce. Po jej ukończeniu pracował w Kołobrzegu na kutrze rybackim. Szukał możliwości, by móc wyjechać do ojca do Kanady. Dnia 27.06.1951 r. razem z czterema kolegami (po dwóch nieudanych próbach) uciekli kutrem do Szwecji. Mimo trudnych początków w Szwecji (przede wszystkim brak znajomości języka) związał z tym krajem swoje życie. Najpierw pracował w fabryce maszyn rolniczych w Landskronie, a następnie w fabryce samochodów Scania Vabis w Södertälje. Przeszedł na emeryturę w 1991 r. Przez całe życie angażował się w pracę na rzecz wolnej Polski, od lat 70 - tych organizował pomoc dla Polski. Już w grudniu 1981 r. założył i przewodniczy do dziś Komitetowi Solidarności dla Polski (Kommitén för Polen Solidaritet), organizował zbiórki z pomocą humanitarną, wysyłał paczki internowanym i więzionym działaczom Solidarności. Na ojczystej ziemi stanął dopiero po 38 latach rozłąki. Do tej pory dzięki fundacji z którą współpracuje, wysyłał do Polski ponad 120 TIRów z pomocą rzeczową (m.in. dla szpitali, szkół i osób niepełnosprawnych). Kilka transportów trafiło również do szpitala w Łańcucie, który otrzymał m.in. meble szpitalne. Za pracę o wolność i niesioną pomoc humanitarną otrzymał m.in.: od rządu emigracyjnego w Londynie Krzyż Zasługi, a w 2008 r. otrzymał od Prezydenta RP Krzyż Oficerski Orderu Zasługi dla RP. W 2008 r. otrzymał także nagrodę starosty łańcuckiego Statuetkę Świętego Michała Archanioła.

oprac. J. Rzepka
Nycz Wacław
ur. 19.04.1954 r. w Łańcucie, rodem z Soniny (pow. łańcucki). Syn Stanisława i Marii z d. Słota. Polski pilot samolotowy, zawodnik Aeroklubu Rzeszowskiego, wielokrotny medalista mistrzostw świata: 3-krotnie złoty medal (1985, 1987, 1992) i brązowy (1994) indywidualnie oraz Europy w samolotowym lataniu precyzyjnym: 2-krotnie złoty medal (1988, 1991) indywidualnie oraz wielokrotnie drużynowo. Indywidualny wicemistrz świata z 1988 roku (razem z Marianem Wieczorkiem oraz brązowy medalista z 1986 r. także z M. Wieczorkiem) w konkurencji rajdowo-nawigacyjnej. Drużynowy mistrz świata w nawigacji (1988). Większość tych tytułów zdobył na samolocie PZL-104 Wilga 35.

pl.wikipedia.org/wiki
Nycz Zdzisław
ur. 01.02.1933 r. w Markowej. Syn Michała i Franciszki z d. Cwynar. Od września 1944 do 1946 r. zaliczył dwie klasy gimnazjalne w Markowej, a trzecią i czwartą klasę gimnazjalną w Gimnazjum i Liceum im. H. Sienkiewicza w Łańcucie. W l. 1950-1952 uczył się w Liceum Pocztowo-Telekomunikacyjnym w Rzeszowie gdzie uzyskał maturę, a także dyplom Przodownika Nauki i Pracy Społecznej, który dawał możliwość wyboru dowol-nej uczelni. W l. 1952 -1956 studiował w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Krakowie, a pracę dyplomową obronił w 1958 r. uzyskując tytuł magistra ekonomii. Będąc jeszcze w szkole średniej angażował się do prac społecznych jako aktywista Związku Młodzieży Polskiej. Został nawet wybrany na przewodniczącego Zarządu Międzyszkolnego Koła ZMP Szkól Ekonomicznych Rzeszowie. W czasie studiów również był aktywistą ZMP, oraz Związku Studentów Polskich na swojej uczelni. Pracę zawodową rozpoczął 1 października 1956 r. w Fabryce Maszyn Żniwnych w Płocku i miał udział w uruchomieniu po 1956 r. produkcji kombajnu zbożowego Vistula. Od września 1963 r. podejmuje pracę w Mazowieckich Zakładach Rafineryjnych i Petrochemicznych w Płocku na stanowisku ekonomisty. W l. 1965-1967 pełnił funkcję I sekretarza komitetu zakładowego PZPR. W lipcu 1967 r. zostaje zastępcą dyrektora ds. administracyjno-socjalnych, a w 1971 r. obejmuje stanowisko dyrektora handlowego, które pełni około 20 lat. Współ kierował Towarzystwem Wspierania Inicja-tyw Gospodarczych. Był członkiem rad nadzorczych różnych firm. Niezależnie od pracy za-wodowej aktywnie działał na rzecz miejscowej społeczności, między innymi: zagospodarowanie zaniedbanego terenu na Zdunach koło Płocka i utworzenie tam parku, odbudowa zruj-nowanego zespołu pałacowo-parkowego w Srebrnej koło Płocka. Wspierał także finansowo Towarzystwo Przyjaciół Markowej. Uhonorowany został wieloma odznaczeniami m.in.: Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, odznaką „Za zasługi nad zabytkami”. Zmarł 05.04.2011 r. i został pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Płocku.

oprac. A. Nycz