Henryk Puziewicz – działacz, redaktor i oficer - konspirator

  Urodzony 13.01.1908 r. w Medyni Kańczuckiej w powiecie przeworskim. Syn Filipa i Apolonii z d. Prucnal. W 1929 r. zdał maturę w Państwowym Gimnazjum im. H. Sienkiewicza w Łańcucie. Studiował na Wydziale Rolnym Politechniki Lwowskiej w Dublanach, tuż przed wybuchem wojny uzyskał absolutorium. Działał w kołach młodzieżowych przy Chłopskim Towarzystwie Rolniczym, a następnie w Związku Młodzieży Ludowej i Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej we Lwowie. Opublikował liczne artykuły w organie ZML pt. „Młoda Wieś”. W 1935 r. został wybrany na stanowisko prezesa Zarządu Głównego Związku Młodzieży Ludowej. Był działaczem Związku Gmin Wiejskich i redaktorem „Gminy i Gromady”. W 1937 r. wraz z kierowanym przez siebie ZML wstąpił do organizacji Związek Młodej Polski, utworzył w niej Sekcję Wiejską i został zastępca prezesa ZMP.
  Odbył służbę wojskową w SPR Piechoty nr 10 w Nisku w kompanii szkolnej km (1929–1930). Skierowany na praktykę do 3. Pułku Piechoty Legionów, zwolniony w stopniu sierż. pchor. rez. Awansowany 01.01.1933 r. do stopnia podporucznika rezerwy piechoty, od 01.01.1938 r. do stopnia porucznika rezerwy piechoty. Mieszkał w Warszawie. We wrześniu 1939 r. prawdopodobnie nie został zmobilizowany i zgłosił się do służby w obronie kraju jako ochotnik, choć są przekazy, że został jednak zmobilizowany do 30 Pułku Strzelców Kaniowskich w Warszawie, jednak nie uczestniczył w walkach prowadzonych przez tę jednostkę. Walczył jako ochotnik w rejonie Dęblina, Lublina, Zamościa i Tomaszowa Lubelskiego. Po kapitulacji Armii „Lublin” prawdopodobnie nie poszedł do niewoli, choć są informacje potwierdzające, że jednak 25 września do niej trafił, skąd udało mu się uciec.
  Powrócił 02.10.1939 r. do Warszawy. Pozostawał w konspiracji, zaprzysiężony do Służby Zwycięstwa Polski (SZP) prawdopodobnie jeszcze w październiku 1939 r. Był osobą od początku okupacji niemieckiej poszukiwaną przez Gestapo (Sonderfahndungsbuch Polen).
  Organizator komórek SZP w regionie łańcuckim, przeworskim i jarosławskim na przełomie lat 1939-1940. Organizator i pierwszy komendant Obwodu  Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej Przeworsk - Łańcut. Wiosną 1940 r. nawiązał kontakt z organizacją „Odwet” Władysława Jasińskiego ps. „Jędruś”, zorganizował kolportaż konspiracyjnego pisma „Odwet” na terenie Inspektoratu ZWZ-AK Przemyśl. Sam też pisał teksty do „Odwetu”. Przyczynił się do podporządkowania „Odwetu” Biuru Informacji i Propagandy ZWZ w marcu 1941 r.
  Był organizatorem i uczestnikiem akcji zdobycia broni w magazynie w Nienadowej (02/03.03.1942 r.), dowodził akcją rozbicia aresztu i uwolnienie więzionych żołnierzy AK w Żołyni (24/25.04.1943 r.). Prowadził intensywną akcję scaleniową innych organizacji podziemnych z ZWZ-AK na terenie Obwodu AK Łańcut, był inicjatorem akcji tajnego nauczania. Latem 1943 r. przeniesiony do Przemyśla, gdzie objął funkcję komendanta Obwodu AK Przemyśl z zadaniem odtworzenia tamże rozbitych aresztowaniami struktur konspiracji wojskowej. W czasie konspiracji nosił następujące pseudonimy: „Jan Batura”, „Batura”, „Niedźwiedź”, „Borsuk”, „Prokop”, „Wasyl”.
  Od lata 1943 roku organizator i pierwszy dowódca oddziału dywersyjnego „Prokop”, podlegającego Przemyskiemu Inspektoratowi AK i działającego na terenie całego inspektoratu (Obwód AK Łańcut, Obwód AK Przeworsk, Obwód AK Jarosław, Obwód AK Przemyśl). Awansowany do stopnia kapitana rezerwy 11.11.1943 r.
  Rozkazem KG AK z 11 XI 1943 r. miał być odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za udział w akcji w Żołyni, odznaczenie nie zostało jednak zweryfikowane.
  Zorganizowany przez Henryka Puziewicza oddział dywersyjny w kwietniu 1944 roku został przekształcony w oddział partyzancki nadal działający pod kryptonimem „Prokop”.
  Aresztowany na ulicy w Przemyślu przez Gestapo 18.03.1944 r., wkrótce zamordowany podczas okrutnego śledztwa. Miejsce wiecznego spoczynku bohatera pozostaje nieznane. Symboliczne epitafium umieszczono na płycie kwatery żołnierzy AK na Cmentarzu Wojskowym w Przemyślu, ul. Przemysława.
Andrzej Borcz